10 zł / 2020 r. - Katyń – Palmiry 1940

Moneta srebrna: 10 zł / 2020 r. - Katyń – Palmiry 1940.

   Srebrna moneta kolekcjonerska z otworem, wybita stemplem lustrzanym,  w stanie I, prosto z pudełka bankowego, umieszczona w kapslu ochronnym i etui, z certyfikatem..
Zdjęcia poglądowe.
   19. marca 2020 roku Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu srebrną monetę o nominale 10 zł: Katyń – Palmiry 1940.
   Awers: z prawej strony stylizowany portret Janiny Lewandowskiej – córki gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego, zamordowanej 22 kwietnia 1940 r. w Katyniu. Z lewej strony portretu, u góry stylizowane korony sosen, z prawej strony wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, pod orłem, po prawej stronie znak mennicy: m / w. Poniżej wizerunku orła napis: 10 / ZŁ. Wzdłuż prawego brzegu półkolem napis: RZECZPOSPOLITA POLSKA 2020. Z lewej strony portretu okrągły otwór symbolizujący ślad po kuli. Od lewej strony ukośnie ku dołowi napisy: KATYŃ, poniżej: JANINA ANTONINA LEWANDOWSKA oraz fragment utworu Bogurodzica; wzdłuż krawędzi litery K prostopadle rok: 1940.

   Rewers: z lewej strony stylizowany portret Agnieszki Dowbor-Muśnickiej – córki gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego, zamordowanej 21 czerwca 1940 r. w Palmirach. Z lewej i prawej strony portretu stylizowane gałązki brzozy z liśćmi. Wzdłuż górnego brzegu półkolem napis: AGNIESZKA DOWBOR-MUŚNICKA. Z prawej strony portretu okrągły otwór symbolizujący ślad po kuli. Od lewej strony ukośnie ku górze napisy: PALMIRY oraz poniżej: ŁATWO JEST MÓWIĆ O POLSCE / TRUDNIEJ DLA NIEJ PRACOWAĆ / JESZCZE TRUDNIEJ UMIERAĆ / A NAJTRUDNIEJ / CIERPIEĆ, wyryty na ścianie jednej z cel więzienia w alei Szucha w Warszawie; powyżej napisów z prawej strony rok: 1940.
 
   Janina Lewandowska i Agnieszka Dowbor - Muśnicka urodziły się w patriotycznej rodzinie, w której umiłowanie Ojczyzny było podstawowym wyznacznikiem wychowania. Ich ojciec gen. Józef Dowbor-Muśnicki był twórcą i organizatorem I Korpusu Polskiego powstałego w 1917 roku na terenie Rosji, a później dowódcą zwycięskiego powstania wielkopolskiego toczonego na przełomie 1918 i 1919 roku. W wojnie z bolszewicką Rosją brał udział w walkach o Lwów. Po zakończeniu działań wojennych generał zajął się prowadzeniem zakupionego jeszcze w 1919 roku majątku w Lusowie w Wielkopolsce. Starsza córka, Janina przyszła na świat 22 kwietnia 1908 roku w Charkowie, ale jej młodość i dorosłe życie związane były z Lusowem i Poznaniem. Jako nastolatka lubiła sport – jeździła konno, uprawiała narciarstwo. Ukończyła Gimnazjum im. Generałowej Zamoyskiej i rozpoczęła studia w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Poznaniu w klasie fortepianu. Uczyła się również śpiewu.
Początkowo zamierzała związać życie zawodowe z karierą artystyczną śpiewaczki. Jej pasją stało się jednak szybownictwo i skoki spadochronowe. Była członkiem Aeroklubu Poznańskiego. Ukończyła kurs pilotażu na poznańskim lotnisku Ławica.
Na jednym z pokazów szybowcowych poznała swojego męża Mieczysława Lewandowskiego, instruktora pilotażu. Ich ślub odbył się w czerwcu 1939 roku. Zaraz po wybuchu wojny Janina wraz z częścią personelu bazy lotniczej z Poznania została skierowana na wschód. Tam zastał ich 17 września. Janina wraz z kapitanem Józefem Sidorem trafiła do sowieckiej niewoli.
Najpierw przebywała w obozie w Ostaszkowie, a następnie w Kozielsku. Zginęła w Katyniu w dniu swoich 32 urodzin, 22 kwietnia 1940 roku.
Druga z córek generała Dowbora-Muśnickiego, Agnieszka urodziła się 7 września 1919 roku w Lusowie, już w wolnej Polsce. Niestety, blisko rok po jej narodzinach, 10 sierpnia 1920 roku zmarła matka, żona generała Agnieszka z Korsuńskich.
Agnieszka początkowo uczyła się w domu, a później, śladem starszej siostry ukończyła poznańskie Gimnazjum im. Generałowej Zamoyskiej. Od dzieciństwa lubiła zajmować się ogrodem i doglądać spraw gospodarskich w rodzinnym majątku, dlatego wybrała studia w Państwowej Szkole Ogrodnictwa w Poznaniu.
Wybuch wojny przerwał naukę. Zagrożona aresztowaniem ze względu na zasługi ojca w walce o polskość Wielkopolski jesienią 1939 roku zdecydowała się wyjechać do Warszawy.
Jej losy w okupowanej przez Niemców stolicy są słabo udokumentowane. Wiemy, że została członkiem podziemnej Organizacji Wojskowej „Wilki”, w której działał m.in. słynny sportowiec Janusz Kusociński. Wiosną 1940 roku Agnieszka została aresztowana i uwięziona na Pawiaku. Zginęła w Palmirach 21 czerwca 1940 roku, dwa miesiące po śmierci Janiny.
Janina Lewandowska i Agnieszka Dowbor- -Muśnicka symbolizują wszystkie ofiary zbrodni w Katyniu i Palmirach dokonanych 80 lat temu.

(Bartłomiej Grudnik)
 

Stop
Stempel
Średnica
Masa
Nakład
Data emisji

Ag 925

lustrzany

32 mm

14,14 g

do 11 000

19-03-2020